Het recht om buiten werktijd onbereikbaar te zijn is een mensenrecht. Het is bedoeld om werknemers te helpen met de ’tirannie van technologie’. Werknemers moeten in staat worden gesteld om privé- en beroepsleven te combineren zonder daarbij kans te lopen op stress, vermoeidheid en of een burn-out. Dit recht moet gelden voor alle werknemers.

Frankrijk is op dit gebied een pioniersland

In augustus 2016 nam Frankrijk de El Khomri wet aan (vernoemd naar de toenmalige minister van Arbeid). Op 1 januari 2017 trad de wet in werking. Vanaf dat moment hebben werknemers het recht om buiten werktijd onbereikbaar te zijn. Als een bedrijf dit niet nakomt, dan kan de werknemer dit bij de rechtbank aanvechten. Bedrijven met meer dan 50 werknemers zijn daarbij wettelijk verplicht om met hun personeel afspraken te maken op welke tijden ze hun telefoon kunnen uitschakelen. Bedrijven met minder dan 50 werknemers hebben minder wettelijke verplichtingen en dienen de zaken binnenshuis te regelen.

Sancties opleggen blijft moeilijk

In juli 2018 veroordeelde de rechter een bedrijf omdat het zijn werknemer ten onrechte had gedwongen om beschikbaar te blijven. De betrokken werknemer kon een vergoeding krijgen van ruim 60.000 euro. Het Londense dagblad Financial Times merkt op dat werken buiten kantooruren in veel Franse bedrijven nog steeds gebruikelijk is. Dit komt door het ontbreken van strikte regels en omdat bedrijven die geen maatregelen nemen geen boete oplopen. Daarnaast durven veel werknemers geen beroep te doen op dit recht vanwege de bedrijfscultuur. Ook komt het voor dat ze bang zijn voor de mogelijke gevolgen voor hun loopbaan.

De coronapandemie zet de discussie weer op scherp

Het recht om buiten werktijd onbereikbaar te zijn is nog actueler geworden door de coronapandemie. Het werd zelfs genoemd in de telewerkgids die de Franse overheid begin mei 2020 publiceerde. Door de pandemie werken werknemers steeds vaker thuis. Bedrijven verwachten steeds vaker dat hun medewerkers always on zijn. Online thuiswerken heeft voordelen, zoals meer flexibiliteit en autonomie over werktijden. Maar er zijn ook risico’s: door online werken kan de grens tussen werk en privé vervagen en de werkdruk toenemen. Een onderzoek van Empreinte Humaine toonde aan dat het stressniveau van Franse werknemers sinds Covid-19 is geëxplodeerd. Bijna een derde van de werknemers ontwikkelde tekenen van burn-out, drie keer meer dan voor de crisis.

Digitaal ontkoppelen: wordt dit de norm in Europa?

Nadat Frankrijk het voortouw nam, zien we dat het recht om buiten werktijd onbereikbaar te zijn nu ook in andere landen van Europa wordt opgepakt. België, Griekenland, Italië, Slowakije, Portugal en Spanje hebben dit recht al wettelijk vastgelegd. Voor de Nederlandse werknemer geldt nog steeds de Arbeidstijdenwet waarbij iedereen recht heeft op 11 uur rust na afloop van zijn of haar werkdag. Ook zijn werknemers die jaarlijks meer dan 60.000 euro verdienen uitgesloten van deze wet. Terwijl juist in deze categorie veel mensen werken met een veeleisende baan. In Nederland is in juni 2021 een wetsvoorstel van de PvdA door de Tweede Kamer in behandeling genomen. De bedoeling van dit wetsvoorstel is dat het wettelijk verplicht wordt voor werkgevers en werknemers om afspraken te maken over (on)bereikbaarheid.

Aanvankelijk was het de bedoeling dat de wet met ingang van dit jaar zou ingaan. Dit wetsvoorstel gaat minder ver dan in andere landen. Belgische federale ambtenaren bijvoorbeeld mogen buiten werktijden niet meer gebeld worden door hun baas. Ook daar was het thuiswerken als gevolg van de coronalockdowns een belangrijke reden voor dit besluit.

Europees Parlement kiest voor nieuwe wetgeving

Dinsdag 5 juli 2022 nam het Europarlement een resolutie aan. In deze resolutie staat dat werknemers in de hele EU het recht hebben om na werktijd offline te zijn. Op die manier moeten werknemers, die sinds de coronapandemie steeds vaker online werken, worden beschermd tegen technostress. Bovendien is het parlement van mening dat er een bredere EU-strategie voor mentale gezondheid moet komen. Het is nu aan de Europese Commissie en de lidstaten om invulling te geven aan het besluit van het parlement.

Bronnen

La France, pionnière du “droit à la déconnexion” https://www.courrierinternational.com/article/vu-du-royaume-uni-la-france-pionniere-du-droit-a-la-deconnexion

Droit à la déconnexion : ce que dit le Code du travail- https://www.journaldunet.fr/management/guide-du-management/1201613-droit-a-la-deconnexion-code-du-travail-loi/

Le Parlement veut garantir le droit à la déconnexion https://www.europarl.europa.eu/news/fr/headlines/society/20210121STO96103/le-parlement-veut-garantir-le-droit-a-la-deconnexion

Le droit à la déconnexion pourrait-il devenir la norme en Europe? https://fr.euronews.com/my-europe/2022/02/01/le-droit-a-la-deconnexion-pourrait-il-devenir-la-norme-en-europe

Het recht op onbereikbaarheid, bestaat dat? https://www.mannaertsappels.nl/recht-op-onbereikbaarheid-bestaat/

Europarlement wil ‘recht om los te koppelen’ voor werknemers https://www.binnenlandsbestuur.nl/carriere/ep-werknemers-moeten-recht-op-onbereikbaarheid-krijgen#:~:text=In%20Nederland%20bestaat%20er%20nog,gaan%20over%20bereikbaarheid%20buiten%20werktijd

Recht op onbereikbaarheid wint aan urgentie door corona https://fd.nl/economie/1412284/recht-op-onbereikbaarheid-wint-aan-urgentie-door-corona-lmg2cakJKLvl